یادداشت هایی نه چندان متفاوت

دست نوشته های شخصی محسن فرهمند آزاد

مصفا از آغاز تا امروز ( بخش چهارم )

بسم الله الرحمن الرحيم

 

وقت گذاری مصفا برای ضبط آلبوم ها خیلی اندک بود و هماهنگ کردن وقت اعضای گروه، دشواری فراوان داشت. همانطور که پیش تر اشاره کردم، آقای مسعود اسماعیلی هماهنگ کننده و کارگردان گروه بود. آقای صدقی هم به قول آقای اسماعیلی « ستاد » بود یعنی کار امر به معروف و نهی از منکر داخل گروه را انجام می داد ( غیبت نکنید، شوخی نکنید، جدی باشید، با وضو باشید، توسل کنید و غیره ). به دلیل مشکلاتی که در وقت گذاری مشترک وجود داشت، حجم کار گروه کمتر از میزان مطلوب بود. یکی از دلایل این مساله، آن بود که دوستان، این کار را به عنوان حاشیه و نه متن نگاه می کردند. از آن گذشته، هرگز پیش نیامد که بخواهیم به این نوع کار، به عنوان منبع درآمد بیاندیشیم ( البته برخی آلبوم ها از حالت غیرانتفاعی خارج بودند ). این نگرش هم محاسنی داشت و هم معایبی. یکی از محاسن عمده این نوع اعتقاد، آن بود که منافع مالی، در گروه ایجاد انگیزه نمی کرد. اما مشکلات اقتصادی احتمالی، کار را مشکل می کرد. بالاخره راه حلی برای رفع این مشکلات پدید آمد و آن راه، اجرای نمایشنامه های استودیویی و ضبط ادعیه و زیارات بود.

آشنایی من با موسسه امام رضا علیه السلام از همان جا آغاز شد. در آن زمان آقای اسماعیلی با همکاری برخی از دوستان مدرسه نیک پرور مانند آقای حمید جوهری، کلیه امور مربوط به نگارش، تنظیم و اجرای نمایش های مذهبی را در موسسه مورد اشاره بر عهده داشت. مدیر تولید آن مجموعه یکی از دوستان مدرسه نیک پرور بود ( آقای حسین فیاض بخش ) و برخی اشخاص دیگر مانند آقای امیرحسین مدرس ( مجری برنامه نیم رخ ) نیز با ایشان همکاری داشتند. من از نمایش و نمایشنامه هیچ چیز نمی دانستم ( امروز هم نمی دانم و اساسا فکر می کنم صدای من مطلقا به درد این کار نمی خورد ) اما برای اجرای نقش های کوتاه از طرف آقای اسماعیلی و با هماهنگی آقای فیاض بخش دعوت شدم ( رانت مذهبی ! ). آقای صدقی هم همکاری های دیگری با موسسه مزبور داشت که مربوط به پروژه بزرگ سی دی های عترت بود.

موسسه امام رضا علیه السلام، در نظر داشت برای چهارده معصوم علیهم السلام، سی دی های مولتی مدیا تولید کند. در آن زمان بازار این کار خیلی رونق نداشت و لذا سرمایه گذاری انجام شده زیاد نبود. در سی دی مربوط به امام سجاد علیه السلام، آقای صدقی و من تمام صحیفه سجادیه را خواندیم و کم کم به عرصه دعاخوانی استودیویی هم وارد شدیم ( آقای صدقی از این لحاظ پیش کسوت من هستند ). هر سی دی مجموعه ای بود از چند داستان و نمایش، تعدادی سرود و مدیحه، چند دعا و زیارت مربوط به معصوم مورد اشاره و کتابنامه و انیمیشن. در مدت کوتاهی، توانایی های آقای اسماعیلی در نگارش و اجرای داستان ها و نمایشنامه های کوتاه ( که برگرفته از داستان های مربوط به امامان معصوم علیهم السلام بود ) به انضمام دعاخوانی حرفه ای آقای صدقی و من، ما را به اعضای ثابت تیم تولید سی دی ها تبدیل کرد. زیارت آل یس و دعای عهدی که در سیما پخش می شود، در همان موسسه ضبط شده است ولی البته موسسه امام رضا علیه السلام نسخه ای از این دو دعا را قبل از تولید، به شرکت طاووس رایانه فروخت و لذا نخستین سی دی مولتی مدیایی که مجموعه ادعیه امام عصر علیه السلام را عرضه کرد، سی دی « المهدی » بود ( همین جا از جناب آقای حاج زمانی و نیز آقای مهندس ماهری یاد می کنم که کار زیبایی عرضه کردند ).

آقایان مقصودی و اسماعیلی هرگز در عرصه دعاخوانی حرفه ای ظاهر نشدند همانطور که من و آقای صدقی هم هرگز وارد کار نمایش مذهبی نشدیم. شایان ذکر است که منظور من از کار حرفه ای، کار بی اخلاص و نمایشی نیست. منظور این است که دعا در فضای استودیو و با استفاده از امکانات پیشرفته ضبط و تولید شود که همین کار، موجب قابل عرضه بودن محصول به صورت نوار کاست یا سی دی می گردد.

عدم رعایت قانون کپی رایت در کشور اسلامی مان، باعث شد تا ظرف مدت کوتاهی، هرکسی که با والده بزرگوارش متارکه می کرد، به تولید آلبوم های مذهبی رو می آورد و جالب اینجاست که برخی از کارهای مصفا در این آلبوم ها ( البته بدون ذکر نام ) به چشم می خورد. گروه ما به دلیل پاره ای اعتقادات ( درست یا غلط )، هرگز راضی نشدند تا نامشان بر جلد آلبوم ها جا بگیرد و با کمال تاسف دیدیم که برخی از کارهای ما را با نام های جعلی فروختند. ادعیه استاد رمضان پور که در واقع گزیده ای از ادعیه امام عصر علیه السلام با صدای این حقیر بود یا سی دی دعاهای ماه مبارک رمضان آقای صدقی که به نام برادر شمسایی به فروش رسیده، از این نوع هستند. خنده دار اینجاست که یکبار یکی از مامورین موقت وزارت خارجه در ریاض، مرا به تقلید از همین استاد رمضان پور متهم کرد.

خاطره قشنگی در همین باب دارم که محل عبرت است. سال هفتاد و نه، رادیو قرآن از مصفا برای ضبط تعدادی سرود به مناسبت نیمه شعبان دعوت کرد. قرار شد نمونه ای از کارهای ما را ببینند و بعد از آن قرار را نهایی کنیم. من جریان را به آقای اسماعیلی گفتم و ایشان قول داد تا نمونه ای از سرودهای گروه را روی یک کاست جمع کند. برای آنکه نوار نمونه، مورد استفاده قرار نگیرد، تمام سرودها نیمه کاره ضبط شد و آقای اسماعیلی کاست را برای تحویل به رادیو قرآن به من داد. من آن را در اختیار برادران محترم رادیو قرار دادم ولی اتفاق جالبی افتاد. واحد پخش رادیو، تمام سرودهای نیمه کاره را به همان صورت روی آنتن برد و پول ما را هم نداد. لابد اگر اعتراض می کردیم می گفتند باید خوشحال باشیم که باعث شده اند صدای ما پخش شود. نه؟

اگر بخواهم به طور فهرست وار به برخی از فعالیت های اعضای مصفا ( در قالب گروه و یا تک نفره ) اشاره کنم، موارد زیر حائز اهمیت بیشتری هستند:

ـ برگزاری مراسم احیاء شب نیمه شعبان که بعدها به صورت سنت درآمد.

ـ برگزاری احیاء لیالی محتمله قدر با تاکید بر حضور دانش آموزان و جوانان.

ـ اجراهای موفق دست جمعی در جشن های میلاد ائمه علیهم السلام ( نمونه بارزش اجراهای زنده کانون انصار در ایام نیمه شعبان ).

ـ توسعه و بازپروری تئاتر مذهبی خصوصا توسط آقایان اسماعیلی و مقصودی که البته نباید از یاد پیش کسوتی مانند مرحوم حیادار غافل شویم.

ـ قالب شکنی در تولید سرودهای مذهبی و ارائه طرحی نو که بعدها به عنوان الگو مورد تقلید قرار گرفت.

ـ احیای عزاداری های سنتی به تبعیت از امثال مرحوم حاج اکبر ناظم و مرحوم حاج مرزوق ( جلوتر به آن خواهم پرداخت ).

ـ ارائه تلفیقی از وعظ و ذکر مصیبت در ایام محرم؛ خصوصا توسط آقایان مقصودی و اسماعیلی.

          البته برخی از موارد فوق، باعث بروز مشکلاتی هم شدند که به یاری خدا در حد فهمم شرح خواهم داد.

 

  
نویسنده : محسن فرهمند آزاد ; ساعت ٥:۳۱ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٤ دی ۱۳۸٤
تگ ها :