یادداشت هایی نه چندان متفاوت

دست نوشته های شخصی محسن فرهمند آزاد

حماسه و احساس

بسم الله الرحمن الرحيم

 

          ماه محرم امسال، متفاوت با سال های پیشین و با تحولاتی در راستای همان دگرگونی های سنوات گذشته، به پایان رسید. یکی از اقدامات صدا و سیمای ایران در شب های دهه اول این ماه، آن بود که میزگردی با شرکت یکی از اندیشمندان برگزار شده و ابعاد کربلای حسینی مورد گفت و گو قرار می گرفت. چند چیز در این میان، برایم خیلی غیر قابل تحمل و ناهمگون جلوه کرد. یکی آنکه در شب شهادت امام سجاد علیه السلام ( به روایت دوازدهم محرم الحرام )، به بهانه ورود به دهه فجر، طبقه بندی برنامه های صدا و سیما دچار تحول اساسی شد و رنگ و بوی ایام شادی به خود گرفت. نکته دوم، حضور یک اندیشمند روحانی در یکی از شبکه های سراسری بود که در یکی از گفتارهای خود پیرامون واقعه عاشورا، چنین عنوان کرد: « اگر طرفین خردورزی بیشتری به خرج می دادند، اصولا جریان به این شکل رقم نمی خورد ». شاید آن روحانی محترم واقعه کربلا را با درگیری نظام جمهوری اسلامی و شورای امنیت سازمان ملل بر سر پرونده هسته ای ایران، اشتباه گرفته بود و گرنه اگر غیر از این باشد که « علی الإسلام، السلام ». سومین مطلب نیز پافشاری عجیب فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ بر زدودن مجالس عزا از هرنوع شمایل امامان معصوم علیهم السلام بود. نکته ای را که مایلم در این مختصر به آن بپردازم، آن است که ببینیم هرکس از چه زاویه ای به حادثه عاشورای سال 61 هجری نگاه می کند. کافیست یک محرم را پای منبر ده روحانی سپری کنید تا متوجه شوید که هرکسی به عاشورا از زاویه ای خاص، می نگرد. تا آنجا که به نظر نگارنده رسیده، دیدگاه های « مثبت » افراد را به طور خلاصه می توان بدین ترتیب مورد طبقه بندی قرار داد:

الف ) عاشورا نمادی ابدی از ظلم ستیزی است که نشان می دهد با باطل هرگز نباید سازش کرد حتی اگر به بهای کشته شدن باشد.

ب ) عاشورا محملی برای رسیدن حضرت اباعبدالله علیه السلام به درجه ای خاص از بندگیست که جز در آن مسیر برای ایشان محقق نمی شد.

ج ) کربلا عینیت و تبلور « روح تسلیم » در برابر امام معصوم است. همان تسلیمی که عین بندگی بوده و هدف خلقت می باشد.

د ) واقعه عاشورا دستاویزی برای شفاعت روسیاهان و گنهکاران در روز محشر است. اگر امام حسین علیه السلام به آن طرز فجیع به شهادت نمی رسید، لوای شفاعت کبری به دست ایشان داده نمی شد.

هـ ) آنچه در کربلا اتفاق افتاد، سیر طبیعی حرکت حساب شده دشمنان اسلام در جهت براندازی نهایی دین بود اما ماهیت عجیب و غریب آن واقعه، نقشه های شوم توطئه گران را نقش بر آب کرد.

و ) عاشورای حسینی الگوی صبر و استقامت است که دانشگاهی ابدی را در جهت تربیت نسل های بعدی تاسیس نموده است.

ز ) کربلا زیباترین تعبیر عاشقانه ایست که از وجود محکم ترین پیوندهای معنوی بین جمعی با ایمان حکایت می کند و به جهانیان درس محبت و عشق می آموزد.

ح ) عاشورا بهانه ایست برای گریستن بر مظلومیت همیشگی خاندان عصمت و طهارت. گریه ای که موجب محو گناهان و ترفیع درجات ایمان ما می شود.

ط ) واقعه کربلا محملی مناسب است برای همه شیعیان که با حضور در مجالس عزاداری، به آموختن مسایل دینی مورد نیاز خود بپردازند.

به طور قطع و یقین می توان گفت که واقعه عاشورا، حادثه ای دارای ابعاد بسیار گسترده فرهنگی و اجتماعی بوده است. ابعادی که با ذکر یک یا چند نکته، نمی توان از همه آنها پرده برداشت و البته در بین آنها، برخی مهم تر از بقیه هستند. آنچه درصدد بیانش هستم آن است که مصادره هرکدام از این ابعاد و انحصار « حادثه کربلا » در آن مورد، دور از انصاف و بینش صحیح می باشد. روشی که مناسب تر به نظر می رسد، آن است که دانشمندان ما با درنظر گرفتن نیازها، استعدادها، موقعیت ها و مولفه های دیگر، خوراک مناسب را برای استفاده نسل جوان تر فراهم آورند. جوانانی که در سالیان اخیر درگیر دو نوع جریان شده اند و این دو نحله حتی در مورفولوژی ایشان نیز تاثیر گذاشته است. نخست؛ جریان « مداح پروری احساسی » که در آن بیش از آنکه به محتوا و مضامین اشعار توجه کنند، فریفته ضرباهنگ و ملودی آنها شده اند و دیگری؛ فرورفتن در وادی تفکرات کلاسیک تا جایی که عظمت حماسه کربلا، آنها را از توجه به شور و احساس عمیقی که در آن نهفته، بازداشته است. شعر معروف ملا جلال الدین بلخی که در مورد توصیف فیل در تاریکی سروده شده، به زیبایی بیانگر این حقیقت تلخ است که فاصله فکری اندیشمندان ما در حوزه امام حسین علیه السلام نیز مانند سایر حوزه ها به سرعت رو به افزایش است و دیری نمی پاید که هر جماعتی، به تکفیر و تخطئه دیگران خواهد پرداخت ( چیزی که در محرم امسال در تهران شاهد آن بودم ). بدین ترتیب یکی از دستاویزهای ایجاد اتحاد و همدلی بین شیعیان که همانا مجالس باصفا و سرشار از معنویت عزای سالار شهیدان است، از بین رفته و اثربخشی خود را در این بعد از دست خواهد داد.

  
نویسنده : محسن فرهمند آزاد ; ساعت ٦:۳٧ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳٠ بهمن ۱۳۸٥
تگ ها :